نشریات – برگه 4 – باشگاه ادبیات

باشگاه ادبیات | درباره ما | تماس با ما

photo_2015-12-27_01-59-13

کتاب سینمای آزاد

رایگان

بصیر نصیبی

کتاب اول آذر 1350، کتاب دوم شهریور 1351، کتاب سوم اردیبهشت 1352
زیر نظر بصیر نصیبی

* * * * * * * * * * * *

یادداشت کوتاه بصیر نصیبی به مناسبت بازنشر این مجموعه:

بعد ار 45 سال
باشگاه ادبیات که قبلا نیز 3 کتاب منتشر شده در تبعید مرا منتشر کرده، قصد دارد مجموعۀ سه جلدی کتاب سینمای آزاد را که در ایران و دهه 50 منتشر شده بود را باز تکثیر و به صورت پ. د. اف روی اینترنت بیاورد. کاری بی اجر و پر زحمت. از من خواسته شده به خاطر باز پخش این کتاب ها یاداشتی بنویسم، من مانده ام معطل که چه بنویسم؟ نزدیک به 50 سال از انتشار این کتاب ها یا بهتر بگویم جنگ های سینمایی گذشته است. اصلا درست یادم نمانده که چه انگیزه ای در من بود که چنین ضرورتی را ایجاب می‌کرد؟ آیا اصلا انتشار این سه دفتر ضرورتی داشت؟ شاید هم دلیل این اقدام از جو آن زمان تاثیر گرفته بود که انتشار جنگ های ادبی ، گاهنامه ها و فصلنامه ها -چه در تهران وچه در برخی شهرها- به شدت باب بود. البته یادم نمانده که به جز دفترهای سینمای آزاد جنگ سینمایی دیگر هم منتشر می شد یا نه؟
مدت کمی بود که گروه سینمای آزاد علاوه بر این که در کار سازندگی خیلی پرکار شده بود، برنامه های کلوب سینمایی اش راهم گسترش داده بود و در آمفی تئاتر دانشگاه شریف کنونی و آریامهر آن زمان مرتب برنامه می‌گذاشت، نخستین کتاب سینمای آزاد هم همان وقت امکان انتشار یافت. طرح روی جلد کار گیتی نوین(ناوران) بود. گیتی وهمسرش فرید از دوستان نزدیک من بودند. گیتی جوانی با استعداد وخوش ذوق بود و تصور می‌کنم تحصیل دانشگاهی اش تمام شده بود. او برای کتاب اول طرحی داد که قطع وشکل متفاوتی از شیوه متداول کلاسیک داشت و همین تفاوت باعث شد که کتاب شش ماه در ادارۀ بررسی وزارت فرهنگ و هنر بماند. آقایان بررس ها ایراد به قطع کتاب گرفتند و کار را خواباندند.
بعدها که اجازه انتشار آن صادر شد، انتشارات رز پخش کتاب را درشهرستان‌ها بر عهده گفت. چون آن زمان جا و مکان ثابتی نداشتیم صندوق پستی 141205 رابط ما با مردم بود. محمدعلی تحویلی (دوست دوران مدرسه من)، حسن سیفی (عضو انجمن فیلم دانشگاه ) و خودم هرکدام مبلغی تهیه وهزینه های چاپ را تقبل کردیم.در شناسنامه کتاب نوشته شده که این کتاب با سرمایه ما منتشر شده است. اما کدام سرمایه؟ خودم هم یادم نیست چرا این واژه را برای تامین هزینه محدود این کتاب در نظر گرفتیم . آرم آن زمان سینمای آزاد را سهیل سوزنی طراحی کرده بود که پشت جلد گذاشتیم. من هنوز همان آرم اولیه را بیشتر دوست دارم، چرا که معنا و مفهوم سینمای آزاد را گویا تصویر کرده بود. اما بعدها آرم سینمای آزاد تغییر کرد. آرم جدید را ابراهیم حقیقی طراحی کرد که ماندگار و همیشگی شد. کتاب اول را با نام و یاد عبدالحسین سپنتا -یکی از بنیانگذاران سینما در ایران وسازنده اولین فیلم ناطق ایرانی- و مطلبی از فرزند سپنتا (ساسان سپنتا) آغاز کردیم .کتاب دوم نیز با همان روش کتاب اول چاپ شد. البته قطع کتاب به شیوۀ رایج انتخاب شد. طراح روی جلد دفتر دوم هم گیتی نوین بود که بر اساس عکس صحنۀ ارتفاع متروک (ساختۀ بهنام جعفری) از کارهای مشهور 8 میلیمتری سینمای آزاد تنظیم شده بود. انتشار این شماره یک سال بعد از شماره اول و نشانگر رشد سریع گروه ما در زمانی محدود بود. در همین شماره گزارشی از سومین جشنواره سینمای آزاد را داریم که داریوش عیاری -برادر کیانوش و جوان خوش فکر و تکنسینی ماهر- نوشته بود و بعدها مدیر فیلمبرداری مطرحی شد. کتاب دوم با نوشته ای از زنده یاد فریدون رهنما آغاز می شود، سینماگری که نخستین حامی ومشوق ما بود.
کتاب سوم یک سال بعد منتشر شد. این بار ناشر آن انتشارات مروارید بود. در ابتدای کتاب کارمند انتشارات مروارید نام خود ش را نیز به عنوان همکار آورده بود که با اعتراض من مواجه شد. دفتر سوم سینمای آزاد با مصاحبه مفصل سینماگر سینمای آزاد تهران( گیتی وحیدی) با زنده یاد هوشنگ طاهری منتقد ومترجم مشهور -که با سینمای آزاد همکاری شایسته ای داشت- آغاز می شود.
با انتشار دفتر سوم، انتشار کتاب سینمای آزاد متوقف شد. تا زمانی که سر وسامان گرفتیم و دفتر و مکانی ثابت یافتیم و نشریه دوماهانه سینمای آزاد را زیر نظر شهلا اعتدالی منتشر کردیم. و چون امتیاز نشر نداشتیم، برای رفع شر روی جلد می نوشتیم: بولتن سینمای آزاد .
حالا که به همت و تلاش امیر عزتی و باشگاه ادبیات، این سه کتاب با هم منتشر می شود، نسل جوان هم با گوشه‌هایی از کوشش‌های ما و همنسلانمان آشنا می شود که با دست خالی وامکاناتی در حد هیچ و فقط با عشق به سینما، می‌ خواستیم سهمی در پبشبرد زبان سینما داشته باشیم.
بصیر نصیبی
14 دسامبر 2015

varyamazhar

هم‌یان-ویژۀ زندگی و آثار و.م.آیرو(وریا مظهر)

رایگان

اعظم حسینی, بابک غفاری, پیمان وهاب‌زاده, حسین نوش‌آذر, ریبوار کریمی, علی نگهبان, علیرضا زرین, کیامرث باغبانی, منتانو, مهدی نوید, نانام, هادی ابراهیمی, وریا مظهر

به کوشش پیمان وهاب‌زاده

Payk

مجلۀ پیک سعادت نسوان

رایگان

به کوشش بنفشه مسعودی، ناصر مهاجر

Rozan

دفترهای روزن

رایگان

ناشر: انتشارات روزن
دفتر اول زمستان 1346
دفتر دوم بهار و تابستان 1347
دفتر سوم زمستان 1347
“دفترهای روزن”، از انتشارات روزن، از گاهنامه های پربار و پیشرو دهۀ چهل است. انتشارات روزن ناشر فعالی بود که کتاب های خوبی منتشر می کرد و گاهی در گالری/کتابفروشی روزن شب شعر و نمایشگاه نقاشی نیز ترتیب می داد، اما این ناشر نیز پس از انتشار چند کتاب مثل انتشارات طرفه و جوانه بی سر و صدا تعطیل شد.
نخستین دفتر از دفترهای روزن، که ویژۀ شعر، نقاشی، قصه و گزارش کتاب است، با یکی از تابلوهای رنگ روغنی سهراب سپهری آغاز می شود.
این دفتر در سه بخش تنظیم شده است: بخش اول شعر، بخش دوم نقاشی و بخش سوم قصه و گزارش کتاب.
در بخش شعر شعرهایی از نیما یوشیج، ا. بامداد، پل والری، سهراب سپهری، یدالله رویایی، بیژن الهی، وینچنزو بیانکینی، بهرام اردبیلی، محمود شجاعی؛ در بخش نقاشی نقاشی ها و طرح هایی از سهراب سپهری، بهمن محصص، وینچنزو بیانکینی؛ و در بخش قصه تکه هایی از “مد و مه” ابراهیم گلستان به چاپ رسیده است؛ و در گزارش کتاب کتاب های زیر نقد و بررسی شده است: “جوی و دیوار و تشنه” نوشتۀ ابراهیم گلستان، “میعاد در لجن” مجموعۀ شعر نصرت رحمانی، “آئینه ها تهی ست” مجوعۀ شعر م. آزاد، “ارثیه “مجموعۀ داستان علی مدرس نراقی، “شعر من” دفتر دوم اشعار نیما یوشیج، “واهمه های بی نام و نشان” مجموعۀ داستان غلامحسین ساعدی، “81460 ” از آلبر شمبون ترجمۀ احمد شاملو، “دندیل” نوشتۀ غلامحسین ساعدی، “انجمن های سری در انقلاب مشروطیت ایران” از اسماعیل رائین، “کاکا” مجموعۀ داستان محمود طیاری، “حجم سبز” مجموعۀ شعر سهراب سپهری و “آینده” مجموعۀ شعر اسماعیل شاهرودی. این نقدها نوشتۀ بهرام اردبیلی، م. ع. سپانلو، “آزما”، شمس، س.ط و “ر” است. معرفی مجلات “جهان نو”، “نگین” و “راهنمای کتاب” نیز در این بخش آمده است.

دفتر دوم دفترهای روزن پربارتر و خواندنی تر از دفتر اول است. مطالب این دفتر در چهار بخش تنظیم شده است: بخش قصه، بخش تآتر، بخش شعر و بخش نقد و بررسی.
در بخش قصه، تکه های دیگری از “مد و مه” ابراهیم گلستان، داستان هایی از عدنان غریفی، غزاله علیزاده، زکریا هاشمی، احمدرضا احمدی، نورمن میلر(ترجمۀ حسین سلیلی) و ارنست همینگوی(ترجمۀ سیروس طاهباز) به چاپ رسیده است.
بخش تآتر، شامل نمایشنامۀ “در حضور باد” نوشتۀ بهرام بیضایی و نمایشنامۀ تک پرده ای”کودکی” نوشتۀ تورنتون وایلدر ترجمۀ صفدر تقی زاده و محمدعلی صفریان است.
در بخش شعر، شعرهایی از سهراب سپهری، یدالله رویایی، هوشنگ بادیه نشین، سیروس آتابای، احمدرضا احمدی و اسماعیل شاهرودی به چاپ رسیده است.
در بخش شعر، صفحاتی نیز به شعرهایی از ایو بونفوآ ترجمۀ نادر نادرپور و یدالله رویایی، ژاک پره ور ترجمۀ لیلی، شعرای لهستان ترجمۀ یدالله رویایی، سه شعر از سالواتوره کوزایمودو ترجمۀ فرشید پگاهی، شعر “قرص نان” از ریشارد بیلینگر و “باید بگویم که” از ویلیام کارلوس ویلیامز ترجمۀ سهراب سپهری اختصاص داده شده است.
“تمامیت زمان در یک زمان مجرد و محدود” نوشتۀ ملکوم کاولی ترجمۀ صفدر تقی زاده و محمدعلی صفریان، “پایان پوچ” از جان ال. سام و “دربارۀ پیشتاز” از اوژن یونسکو ترجمۀ منوچهر صارم پور از مقالات خواندنی بخش “نقد و بررسی” دفترهای روزن است.
در “گزارش کتاب روزن”، سیروس طاهباز کتاب های زیر را نقد و معرفی کرده است: “پشت چپرهای زمستانی” سیروس مشفقی، “وصلت در منحنی سوم” پرویز اسلامپور، “خواب های فلزی” شهرام شاهرختاش، “بهار را باور کن” فریدون مشیری، “جادۀ شیری” فروغ میلانی، “فصل بد” شاهرخ صفایی، “انارستان” مفتون امینی، “آوازهای پشت برگ ها” حسین رسائل، “باز آسمان آبی است” پرویز خایفی، “از زبان برگ” شفیعی کدکنی، “غزل غزل های سلیمان” ترجمۀ احمد شاملو، “گزیده ای از شعر شاعران انگلیسی زبان” ترجمۀ عبدالعی دستغیب و محمود معلم، “افسانه و افسون” م. دیده ور، “آدم ها و خرچنگ ها” از خوزئه دوکاسترو ترجمۀ محمد قاضی، “ویکنت شقه شده” از ایتالو کالویینو ترجمۀ بهمن محصص و …
نقد اسماعیل نوری علاء بر “شهر خسته” مجموعۀ شعر منصور اوجی و “آواز خاک” مجموعۀ شعر منوچهر آتشی از دیگر مطالب این دفتر است.
بخش آخر دفتر دوم اختصاص داده شده است به مجسمه ها و نقاشی ها و کاریکاتورهای پرویز تناولی، غلامحسین نامی، فرامرز پیلارام، پری صفا و پرویز شاپور.
این دفتر زیر نظر احمدرضا احمدی منتشر شده است.

دفتر سوم در سه بخش تنظیم شده است: قصه، شعر و طرح.
در بخش قصه تکه ای از کتاب “زیر پوست” ابراهیم گلستان، صفحاتی از “پژوهشی سترگ و نو…” عباس نعلبندیان، داستان هایی از مهشید امیرشاهی، ناصر تقوایی، علیمراد فدایی نیا و فصلی از “عیش مدام” نوشتۀ ارنست همینگوی ترجمۀ محمود جزایری و ناصر تقوایی به چاپ رسیده است.
بخش شعر، شامل شعرهایی است از یدالله رویایی، فرخ تمیمی، احمدرضا احمدی، بهرام اردبیلی، پرویز اسلامپور، محمود شجاعی، خوان رامون خیمه نز(ترجمۀ ابراهیم گلستان)، پیر دوماسو(ترجمۀ یدالله رویایی) و …
در بخش طرح، طرحی از بهمن محصص به چاپ رسیده است.
گزارش کتاب روزن نیز اختصاص دارد به بررسی و نقد کتاب های زیر: نقد فرخ تمیمی بر “دلتنگی ها” مجموعۀ شعر یدالله رویایی، نقد ب-ا بر “ماه و ماهی در چشمۀ باد” مجموعۀ شعر محمود کیانوش، نقد علیمراد فدایی نیا بر “از دوستت دارم” مجموعۀ شعر یدالله رویایی، نقد مهشید درگهی بر “سار بی بی خانم” و “کوچۀ بن بست” کتاب های قصۀ مهشید امیرشاهی و …

“دفترهای روزن” در سه دفتر و 436 صفحه به قطع وزیری منتشر شده و یکی از پربارترین و خواندنی ترین جنگ های دهۀ چهل است.

Sinemaye No

سینمای نو

رایگان

ماهنامه ستاره سینما
هفت شماره این ماهنامه به سردبیری بیژن خرسند در ٧ شماره از آبان ماه ١٣٤٥ تا خرداد ماه ١٣٤٦ منتشر شده، و حاوی نقدها، یادداشت ها و گزارش هایی از بزرگان نقد سینما در ایران از جمله “کیومرث وجدانی، شمیم بهار و پرویز دوایی” و همچنین آثاری از هژیر داریوش، کامران شیردل، منوچهر درفشه، هوشنگ بهارلو….است.